دانشگاه گیلان سامانه دبیرخانه کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره دانشگاه گیلان 1405 1 2026 04 21 Rereading the realm of the knowledge of prophets and imams, peace be upon them, from the perspective of Imamiya scholars نظریه بازخوانی قلمرو علم انبیا و ائمه (ع) از منظر عالمان امامیه 9593 10.22124/opinion.2026.30874.1041 FA عطاءالله اسماعیلی Journal Article 2026 02 16 موضوع این کرسی ترویجی بررسی علم معصومین (ع) و تقسیم بندی آن به علم موهبتی-الهی و علم اکتسابی-بشری است. اگر بپذیریم معصومین در تمام امور، حتی جزئیات زندگی عادی، علم پیشین داشته باشند، دو مشکل اساسی پدید میآید:<br /><br />۱. کاهش ارزش اعمالشان (مانند علم حضرت ابراهیم(ع) به عدم وقوع ذبح اسماعیل(ع))؛<br /><br />۲. اشکال شبهه خودکشی (مانند علم امام علی(ع) به شهادت در شب نوزدهم رمضان).<br /><br /><br /><br />انواع علم معصومین:<br /><br />۱. علم موهبتی-الهی: از طریق وحی یا الهام به ایشان داده میشود و مربوط به هدایت مردم است. این علم، کامل و ضروری است، زیرا عدم آگاهی در این حوزه به نقض غرض الهی میانجامد.<br /><br />۲. علم اکتسابی-بشری: مانند دیگران از طریق عقل، فطرت و حواس کسب میکنند و مربوط به امور عادی زندگی (مانند خرید از بازار یا خوردن غذا) است.<br /><br /><br /><br />دیدگاههای علمای امامیه درباره علم معصومین در امور عام:<br /><br />۱. علم کامل به همهچیز؛<br /><br />۲. عدم علم مطلق؛<br /><br />۳. اصل بر عدم آگاهی است، مگر با دلیل معتبر (قرآن، روایت، تاریخ)؛<br /><br />۴. توقف و عدم اظهارنظر.<br /><br /><br /><br />دیدگاه برگزیده: نظر سوم، زیرا معصومین(ع) در ذات خود انساناند و تنها در موارد مرتبط با رسالتشان از علم الهی بهره میبرند. این نظریه ابهامات مانند فضیلت ذبح اسماعیل(ع) یا اقدام امام علی(ع) برای رفتن به مسجد را حل میکند.<br /><br /><br /><br />نتیجه: قلمرو علم الهی، مسائل خاص هدایتی، و قلمرو علم بشری، امور عادی زندگی است. این تقسیمبندی از تناقضات کلامی و اشکالات عقلی جلوگیری میکند. https://opinion.guilan.ac.ir/article_9593_4197092c6fbeb046908e34b1a9c07b02.pdf